"Κοινωνικοοικονομικοπολιτικοσυναισθηματικοί προβληματισμοί "

Τρίτη, 19 Μαΐου 2009

ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΧΡΗΣΤΑΚΗΣ

Aποχαιρετισμός

Είμαστε όλοι μας (κι ας μην το

παραδεχόμαστε οι περισσότε-

ροι) παιδιά του. Για 40 χρόνια

και βάλε μάς έδινε βήμα χωρίς

να μας καπελώνει, μας έδει-

χνε πώς γίνονται τα πράγματα

χωρίς να γίνεται δάσκαλος.

Mας έβριζε, όταν χρειαζόταν,

χωρίς να γίνεται πατέρας μας.

Κούρος, Πανδέρμα, Ιδεοδρό-

μιο. Λεωνίδας Χρηστάκης.

Πέθανε χθες. (29/4/2009)

Τι μυστήριος άνθρωπος!

------------------------------------------------------------

Ήταν στα τέλη της δεκαετίας του 1970. Τότε συναντήθηκα για πρώτη φορά με τον Λεωνίδα Χρηστάκη. Έφτασε και στα χέρια του Λεωνίδα, που τότε εξέδιδε το θρυλικό πια «Ιδεοδρόμιο», μια δεκαπενθήμερη λυτρωτική έκρηξη ιδεών, μ’ όλες τις ακρότητες και τις αδυναμίες της, ένας πακτωλός πληροφοριών, ιδίως για πολύ νέους Πριν από λίγες ώρες, ο φίλος Νίκος Σπυρόπουλος με πληροφόρησε ότι ο Λεό κάνει πια παρέα με τους αγαπημένους του ποιητές και παρίες στους λειμώνες τ’ ουρανού. Σε λίγες ώρες, τελευταία μέρα του Απρίλη του 2009, θα πάμε, όλοι εμείς που του χρωστάμε απέραντη ευγνωμοσύνη, που τον γνωρίσαμε απ’ την καλή κι απ’ την ανάποδη, που γνώρισε κι αυτός την καλή και την ανάποδή μας, που τον αγαπήσαμε πιο πολύ απ’ όσο μας άφηνε να του το δείξουμε, θα πάμε, λοιπόν, εκεί στου Ζωγράφου, να του πούμε ένα στερνό Adios, Leo! Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης Ο Λεωνίδας Χρηστάκης γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη το 1928. Η ζωή του σημαδεύτηκε από ιδιαίτερα περιστατικά, συνθήκες και καταστάσεις, με αποτέλεσμα να στρέψει το ενδιαφέρον του σε τέτοιες κατευθύνσεις, ώστε να μας δώσει κείμενα και εργασίες, χρονικά και μελέτες, που ξεφεύγουν από το κοινό μέτρο, όπως: «Η Ιστορία της Αλητείας», «Τα ψευδώνυμα στη Νεοελληνική Λογοτεχνία», «Το Μυθιστόρημα των Μουσείων», «Ο Κύριος Αθήναι», «Αυτοκτονία: Υπέρτατη Ελευθερία ή Στωική θεραπεία», καθώς και μερικά ενδιαφέροντα περιοδικά, όπως τα: «Κούρος» και Panderma. Σήμερα επανεκδίδει το περιοδικό «Ιδεοδρόμιο και ετοιμάζει ένα πολυσέλιδο βιβλίο, «Το Μυθιστόρημα των Μυθιστορημάτων, που πρόκειται να εκδοθεί από τις εκδόσεις «Δελφίνι». Πέθανε την Τετάρτη το πρωί στα 81 του και κηδεύτηκε την Πέμπτη στις 11.00 στο νεκροταφείο Ζωγράφου ο Λεωνίδας Χρηστάκης, η ιδιόρρυθμη και δυναμική αυτή προσωπικότητα που από την δεκαετία του '60 και επί σαράντα σχεδόν χρόνια επηρέασε με την παρουσία του και το έργο του τα πολιτιστικά πράγματα αυτού του τόπου. Ξεκίνησε σαν κλασικός βιολιστής για να γίνει στην συνέχεια χαρισματικός πορτραιτίστας, γκαλερίστας, επιμελητής εκδόσεων, εκδότης περιδικών και συγγραφέας με περισσότερα από σαράντα βιβλια στο ενεργητικό του. Βασικός θεμελιωτής του ελληνικού εναλλακτικού τύπου, συνεβαλλε όσο κανείς άλλος με τα περιοδικά του ΚΟΥΡΟΣ, ΠΑΝΔΕΡΜΑ & ΙΔΕΟΔΡΟΜΙΟ στην παρουσίαση των νεων διεθνών ρευμάτων και ιδεών στην Ελλάδα, προσφέροντας πάντοτε βήμα σε νέους καλλιτέχνες, συγγραφείς και δημοσιογράφους και υποστηρίζοντας ανεπιφύλακτα κάθε πρωτοποριακή εκδοτική --------------------------------------------------------- -Το "Ιδεοδρόμιο" λοιπόν ξεκίνησε με το σκεπτικό να βρουν χώρο έκφρασης κάποιες νέες ιδέες της εποχής και να γίνουν γνωστές, να… "απογειωθούν"; Σκέφτηκα να εκδώσω, από τον Γενάρη του 1978, ένα περιοδικό που το θεώρησα σαν ανάγκη εκείνη την εποχή, του οποίου όμως η έκδοση κράτησε πολύ περισσότερο από ένα "περιθωριακό" έντυπο που εξέφραζε έναν χώρο ανθρώπων και καταστάσεων. Άρχισα λοιπόν να κάνω κριτική καταστάσεων, γεγονότων και προσώπων, χωρίς να απευθύνομαι πλέον μόνο σε ποιητές, σε διανοούμενους και σε τέτοιους παρόμοιους εκφραστές, όπως έκανα με τα δύο πολύχρονα εκδιδόμενα περιοδικά μου. Ασχολήθηκα με την παρουσίαση και κριτική συμβάντων και καταστάσεων. Το πρότυπο της φυλλάδας αυτής το βρήκα μετά από ψάξιμο στα βιβλιοπωλεία του Παρισιού, αφού λόγω του Μάη του '68 υπήρχαν απόηχοι που σταδιακά έφθιναν…μέχρι τις νέες τωρινές εξεγέρσεις των μεταναστών και των φοιτητών. Με το σκεπτικό αυτό λειτούργησε το "Ιδεοδρόμιο", του οποίου ο τίτλος προέκυψε μετά από πολυήμερες συζητήσεις. Την αρχική συντακτική ομάδα του "Ιδεοδρόμιου" αποτέλεσαν αρκετοί φωτισμένοι νεαροί και άνθρωποι που σήμερα είναι –ή ήσαν- δικηγόροι, γιατροί και άλλοι ανήσυχοι… Στην πορεία καθιερώθηκε ως ένα "αντιεξουσιαστικό" έντυπο που το έδωσα για διανομή στο τότε Αθηναϊκό Πρακτορείο Εφημερίδων και Περιοδικών, αλλά επειδή τότε ήσαν ακόμα σκούρα τα πράγματα δυσκολευτήκαμε με τη διανομή. Όμως στην περιοχή Νεαπόλεως, Εξαρχείων, Κολωνακίου αλλά και στο κέντρο της Θεσσαλονίκης, κυκλοφορούσαμε με δικά μας μέσα. Για τα πρώτα σαράντα περίπου τεύχη την ύλη αποτέλεσαν ανεπτυγμένα θέματα αστυνομικοκρατίας, συμπεριφορές και παρουσιάσεις ειδικών προσώπων και καταστάσεων, πάντα με επικριτικό τρόπο και ύφος. Σταδιακά η ύλη του ήταν σαν ένα παζλ εναντίον εξουσιαστικών συμπεριφορών της πολιτικής και των νόμων και με τις ανάλογες δημοσιεύσεις ξένων ανάλογων εντύπων, που τις μεταφράζαμε απέκτησε έναν κάποιο χαρακτήρα αντιεξουσιαστικών αναφορών, χρήσιμο ως μπούσουλας γι' αυτούς τους νέους που κατέφθαναν από τις συνοικίες και τις επαρχιακές πόλεις στην περιοχή των Εξαρχείων -για να γυρίσουν μετά από μερικούς μήνες στο χώρο τους, αφού συμπληρώθηκε το... επαναστατικό ή το εξεγερτικό καθήκον τους! Θέματα σωφρονισμού, ψυχιατρείων, καταπίεσης, φυλακών, ασφαλίτικης παρακολούθησης, τράφικο ηρωίνης και άλλων παραισθησιογόνων και συμπεριφορές του Υφυπουργείου Νέας Γενιάς σχολιάστηκαν και χτυπήθηκαν ανελέητα μέσα από τις σελίδες του. Έτσι έφτασα στο τεύχος Νο 50, όταν κατηγορήθηκα από ασφαλίτες για Αρχηγός Τρομοκρατικής Ομάδας και φυλακίστηκα στην Αίγινα και τον Κορυδαλλό, όπου μετά από τρεις μήνες δικάστηκα από Πενταμελές Εφετείο κι απαλλάχτηκα ώστε να συνεχίσω την έκδοση του Ιδεοδρόμιου έως το τεύχος Νο 122 -αρχές του 2004. Παράλληλα από το 1984 εξέδωσα μόνος ή με φίλους δεκάδες βιβλία, βιβλιαράκια, μπροσούρες και αφίσες. -Με ποιο τρόπο προβάλατε τότε το περιοδικό; Πώς κάνατε γνωστή την ύπαρξή του; Προσωπικά δεν έστελνα πουθενά και σε κανέναν Δελτία Τύπου, ούτε είχαμε δημοσιότητα, έφτασα όμως να πουλάω μεγάλους αριθμούς, υπήρξε τεύχος που πούλησε μέχρι και επτά χιλιάδες αντίτυπα, κι αυτό χωρίς καμιά διαφήμιση. Ήταν στο τέλος της δεκαετίες του 1970, άλλη εποχή, άλλη αναζήτηση, δεδομένου ότι δεν υπήρχαν πολλά περιοδικά στο χώρο των Εξαρχείων. -Ο «Κούρος», που βγάλατε επί χούντας, ήταν παρόμοιας αντίληψης περιοδικό; Ο «Κούρος» κατά κανόνα απευθυνόταν σε ποιητές που έγραφαν ποίηση όπως ο Σαχτούρης, ο Γονατάς, ο Παπαδίτσας, ο Χριστοδούλου κι είχε στην ύλη του Ζαν Πωλ Σαρτρ, Ζαν Ζενέ και ξένους ποιητές και εξ άλλου ο «Κούρος» δεν είχε καμία σχέση με το μεθεπόμενο «Ιδεοδρόμιο». Λέω μεθεπόμενο αφού ακολούθησε και το περιοδικό «Pαndermα» που ήταν ένα έντυπο με αντιχουντική θέση κι ήθελα ουσιαστικά τότε να περιγράφω καταστάσεις. Πολύ γρήγορα λοιπόν άρχισαν να με πλησιάζουν νέοι που κυρίως είχαν την επιθυμία να εκδώσουν και να κυκλοφορήσουν κάποια συλλογή τους ή κάποιο κείμενό τους. Έτσι μέχρι το 1995 εξέδωσα καμιά εκατοστή βιβλία... Όλα αυτά γινόντουσαν μέσα σ' ένα πνεύμα πανηγυρικό κι όχι σε πνεύμα μετάδοσης γνώσεων -μην περιμένεις από μένα πνεύμα μετάδοσης γνώσεων... Μην περιμένεις ν' ακούσεις φιλοσοφίες, εγώ είμαι ένας πρακτικός της γνώσης κι εκμεταλλεύτηκα πολύ τις διάχυτες πληροφορίες, αυτό έκανα [...]. Συνέντευξη: Φ. Παπαδόπουλος _______________________________________________________________ "ΣΧΙΖΟΦΩΝΗΤΙΚΑ"/CD ΜΑΖΙ ΜΕ ΤΟ 2ο ΤΕΥΧΟΣ Στο cd που θα βρείτε μαζί με το 2ο τεύχος του "Heteron 1/2", περιέχονται 12 ποιήματα, τα οποία απαγγέλθηκαν με ιδιόρρυθμο "σχιζο-φωνητικό" τρόπο έκφρασης, από τον συγγραφέα και εκδότη Λεωνίδα Χρηστάκη, τον Ιούνιο του 2006. Τα ποιήματα έχουν απαγγελθεί στο παρελθόν από τον Λ. Χρηστάκη πολλές φορές σε διάφορες εκδηλώσεις, ενώ αρκετά από αυτά έχουν εκδοθεί και κυκλοφορήσει, σε έντυπα του απαγγέλοντος. Την "σχιζοφωνητική" εκφορά εμπνεύστηκε ο Χρηστάκης το 1963 στις όχθες του Σηκουάνα, όταν άκουσε για πρώτη φορά Γάλλους ποιητές και μουσικούς να απαγγέλουν, με αντίστοιχο τρόπο. Καλή ακρόαση. 1. Εισαγωγή (Ανδρέας Κάλβος) 2. Η χώρα μου δεν είναι η χώρα των ποιητών (Νάνος Βαλαωρίτης) 3. Ο χορός των κακών μασκοφόρων (Νατάσσα Χατζιδάκη) 4. Σύναξη ψυχών (Ίκαρος-Γ. Μπαμπασάκης) 5. Μη με ξεχνάς τις νύχτες (Γιάννης Αλεξανδρόπουλος) 6. Άτιτλο (Ντόρια Μαρνέρη) 7. Περί πληροφορίας (Λεωνίδας Χρηστάκης) 8. Μπαλάντα για τους ποιητές που πέθαναν νέοι (Μιχάλης Κατσαρός) 9. Άτιτλο (Σάκης Τότλης) 10. Μπέσκος (Δημήτριος Βέσκος) 11. Girl I want to be with you for the last time (Τέος Ρόμβος) 12. Αμέρικαν Μπαρ στην Αθήνα (Λευτέρης Πούλιος) 13. Στρογγυλή συμφωνία (Νικόλαος Κάλας) -------------------------------------------------------------

Χτες έφυγε, ύστερα από θαρραλέα μάχη με την επάρατο, ο Χρήστος Παπουτσάκης. Γεννημένος στα Χανιά το 1934. Αρχιτέκτονας. Ιδρυτής του σημαντικού περιοδικού «Αντί». Ακάματος, επινοητικός, πείσμων. Τα γραφεία του περιοδικού ήταν το σπίτι του. Το περιοδικό ήταν η ζωή του. Είχε το χάρισμα να συγκεντρώνει νέους ανθρώπους γύρω του, ένα χάρισμα που διατήρησε έως την τελευταία του πνοή. Όντας ένα κινητό αρχείο, ήξερε να σε μαγεύει με διηγήσεις για χιλιάδες γεγονότα και περιστατικά της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας. Όπως κάθε έντονη προσωπικότητα, και μας λείπουν ολοένα και περισσότερο οι έντονες προσωπικότητες, αναμόχλευε πάθη, προξενούσε ρήξεις, παλλόταν μες στις αντιφάσεις, γεννούσε εχθρούς, αλλά και φίλους. Ακόμα και οι πιο πιστοί φίλοι του «Αντί», δεν έπαυαν να διαφωνούν με πολλές θέσεις του Χρήστου Παπουτσάκη, αλλά και να συμφωνούν με πολλές άλλες. Έτσι είναι τα ζωντανά περιοδικά, έτσι είναι οι άνθρωποι, οι προσωπικότητες, που διαλέγουν να ζήσουν σύμφωνα με τις πεποιθήσεις τους, με τις προσηλώσεις τους, μες στην περιπέτεια του πείσματός τους. Για κάποιους από μας το «Αντί» ήταν, μαζί με τον «Πολίτη» του Άγγελου Ελεφάντη και το «Ιδεοδρόμιο» του Λεωνίδα Χρηστάκη, το οξυγόνο μας, ένα «οξυγόνο αντιδιαστολής», καθώς έλεγε για την ποίηση ο Νίκος Καρούζος. Αδημονούσαμε για το κάθε νέο τεύχος του, για να συμφωνήσουμε και να διαφωνήσουμε – ήτοι, για να συζητήσουμε, για να συνομιλήσουμε. Κάποιοι από μας σπεύδαμε να διαβάσουμε τις πολιτισμικές σελίδες του «Αντί», να διαβάσουμε τα πάντοτε πρωτότυπα κείμενα του Χρήστου Βακαλόπουλου, θρυαλλίδες που άναβαν τις πυρές πυρωμένων συζητήσεων. Αργότερα, τα κείμενα του Ηλία Λάγιου, πάντα δηκτικά, πάντα αιχμηρά, πάντα καίρια. Όπως συνέβη με τον «Πολίτη» και το «Ιδεοδρόμιο» έτσι και από το «Αντί» παρέλασαν κατά καιρούς δεκάδες, εκατοντάδες πολύτιμες πένες, συγγραφείς, ποιητές, ζωγράφοι, αρχιτέκτονες, άνθρωποι με ανεξάρτητη σκέψη, πολίτες που ήξεραν να στοχάζονται ελεύθερα, διανοούμενοι που τιμούν την έννοια της λέξης. Ενίοτε, ίσως αναπάντεχα, έβρισκες στο «Αντί» απόψεις για τους μπήτνικς, για σπουδαίες μορφές του ροκ, για βιβλία που μας αναστάτωναν. Μεγάλο το χάρισμα, το ταλέντο, του Χρήστου Παπουτσάκη να ελκύει τους νέους, να τους γοητεύει, να τους ωθεί να εκφραστούν, να πούνε τα δικά τους με τρόπο αβίαστο και με τον πάντα πολύτιμο συνδυασμό λογισμού και ονείρου. Πολλές πτυχές του «Αντί» με στενοχωρούσαν. Αλλά ήταν μια στενοχώρια δημιουργική. Μια στενοχώρια που με έβαζε σε σκέψεις, με έκανε να ζυγιάσω πάλι τις δικές μου απόψεις, να τις ξανακοιτάξω. Καλύτερα μια γόνιμη στενοχώρια, τελικά, παρά μια ανώδυνη αλλά άγονη ευφορία, έτσι δεν είναι; Πριν από μερικούς μήνες, ο Χρήστος Παπουτσάκης με τίμησε καλώντας με στο σπίτι του και προτείνοντάς μου να αναλάβω τη διεύθυνση των πολιτισμικών σελίδων του «Αντί». Μεγίστη τιμή, ιδίως για έναν φανατικό αναγνώστη του περιοδικού και περιστασιακό συνεργάτη του. Δεν μπόρεσα, λόγω άλλων υποχρεώσεων, να αποδεχτώ την τόσο τιμητική πρόταση. Αλλά δεν θα πάψω να τον ευγνωμονώ γι’ αυτή, και για τα όσα πρόσφερε ο Παπουτσάκης. Και δεν θα λησμονήσω ποτέ την τελευταία, απέραντα συγκινητική συνάντησή μας. Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου